79 ห้องกับ 50 ห้องจ้างคนเท่ากัน — แล้วกำไรมาจากไหน

ถ้าคุณกำลังจะสร้างโรงแรม มีตัวเลขหนึ่งที่คนในวงการรู้กันแต่ไม่ค่อยมีใครเขียนถึง — 79 ห้อง

ไม่ใช่ 80 ไม่ใช่ 100 แต่เป็น 79

ห้องที่ 80 มีราคาแพงกว่าที่คิดมาก

โรงแรมที่มีห้องพักตั้งแต่ 80 ห้องขึ้นไป หรือมีพื้นที่ใช้สอยตั้งแต่ 4,000 ตารางเมตร ต้องจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมหรือ EIA ก่อนก่อสร้าง

ค่าจัดทำรายงานสำหรับโรงแรมขนาด 80–199 ห้อง อยู่ราว 9 แสนถึง 1.1 ล้านบาท และใช้เวลาตั้งแต่ 6 เดือนถึง 2 ปี

แปลว่าห้องที่ 80 ไม่ได้มีต้นทุนเท่ากับห้องที่ 79 มันแพงกว่าเป็นเงินหลักล้านและเวลาอีกเป็นปี ก่อนที่จะได้ขายห้องแรกด้วยซ้ำ

79 ห้องจึงเป็นเพดานที่ลงตัวสำหรับคนที่ไม่ได้ตั้งใจทำโรงแรมขนาดใหญ่ตั้งแต่แรก

แต่ประเด็นจริงอยู่ที่ 29 ห้องที่เพิ่มมา

เรื่องที่น่าสนใจกว่าเกณฑ์ EIA คือสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อเทียบโรงแรม 50 ห้องกับ 79 ห้อง

ต้นทุนแรงงานโรงแรมสองขนาดนี้แทบไม่ต่างกัน

แผนกต้อนรับยังต้องมีคนเข้ากะเท่าเดิม แม่บ้านเพิ่มขึ้นบ้างแต่ไม่ได้เพิ่มตามสัดส่วนห้อง ช่างซ่อมบำรุงยังคนเดิม ผู้จัดการยังคนเดียว งานเอกสารและบัญชียังชุดเดิม

ห้องเพิ่มขึ้น 58% แต่คนเพิ่มขึ้นไม่ถึงครึ่งของอัตรานั้น

และเนื่องจากต้นทุนแรงงานเป็นก้อนใหญ่ที่สุดก้อนหนึ่งของโรงแรม สมการกำไรทั้งหมดจึงเปลี่ยนไป

เมื่อต้นทุนคงที่ กำไรมาจากราคา ไม่ใช่จากการประหยัด

ลองคิดเป็นตัวเลข

โรงแรม 79 ห้อง ทำ occupancy ได้ 60% เท่ากับขายได้ประมาณ 1,420 ห้องคืนต่อเดือน

ถ้าขยับ ADR ขึ้นได้แค่ 100 บาท รายได้เพิ่มขึ้นเดือนละราว 142,000 บาท หรือปีละกว่า 1.7 ล้านบาท มากกว่าค่าจัดทำ EIA ทั้งฉบับ

และเพราะต้นทุนไม่ได้ขยับตาม เงินก้อนนี้แทบทั้งหมดไหลลงเป็นกำไร

ทีนี้ลองเทียบกับการลดต้นทุน ถ้าจะประหยัดให้ได้เดือนละ 142,000 บาท คุณต้องตัดอะไรออกไปพอสมควร และการลดต้นทุนมีเพดานเสมอ ลดไปถึงจุดหนึ่งบริการจะพัง รีวิวจะตก แล้วราคาที่ขายได้ก็จะตกตามไปด้วย

การลดต้นทุนมีเพดาน การขยับราคาไม่มี และมันทำงานทุกห้อง ทุกคืน ตลอดทั้งปี

โรงแรมเล็กต้องเก่งเรื่องราคามากกว่าโรงแรมใหญ่ ไม่ใช่น้อยกว่า

ความเชื่อทั่วไปคือ revenue management เป็นเรื่องของเชนใหญ่ที่มีทีมงานเยอะ ส่วนโรงแรมเล็กก็แค่ตั้งราคาให้พอขายได้

จริงแล้วกลับกัน

โรงแรมใหญ่มีช่องทางลดต้นทุนต่อหน่วยได้อีกมาก ทั้งอำนาจต่อรองกับซัพพลายเออร์และการกระจายต้นทุนส่วนกลาง ส่วนโรงแรมขนาด 50–79 ห้องแทบไม่มีช่องนั้นเลย ต้นทุนเกือบทั้งหมดคงที่ตั้งแต่วันเปิด

เมื่อฝั่งต้นทุนขยับไม่ได้ ตัวแปรที่เหลืออยู่ตัวเดียวคือรายได้ต่อห้อง

และรายได้ต่อห้องถูกกำหนดจากสองอย่าง คือราคาที่วางไว้ในแต่ละช่วงเวลา กับสัดส่วนช่องทางที่ขายได้ ซึ่งทั้งสองอย่างอยู่ในมือคนที่ดูแล OTAs ของโรงแรม ไม่ได้อยู่ในมือใครอื่น

นี่คือเหตุผลว่าทำไมโรงแรมที่ต้นทุนคงที่สูงถึงเสียหายมากที่สุดเมื่อปล่อยให้ราคาอยู่นิ่ง

คำถามที่พบบ่อย

โรงแรมกี่ห้องถึงต้องทำ EIA

โรงแรมที่มีห้องพักตั้งแต่ 80 ห้องขึ้นไป หรือมีพื้นที่ใช้สอยตั้งแต่ 4,000 ตารางเมตรขึ้นไป ต้องจัดทำรายงาน EIA ก่อนก่อสร้าง ทั้งนี้พื้นที่อ่อนไหวบางประเภท เช่น ใกล้ชายฝั่งทะเลหรือเขตอนุรักษ์ มีเกณฑ์ที่เข้มกว่านี้ ควรตรวจสอบกับสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตามที่ตั้งจริง

ต้นทุนแรงงานโรงแรมคิดเป็นสัดส่วนเท่าไรของรายได้

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกโรงแรม ขึ้นอยู่กับระดับบริการ จำนวนแผนก และการจ้างงานภายนอก แต่สำหรับโรงแรมอิสระขนาดกลาง ต้นทุนแรงงานมักเป็นก้อนที่ใหญ่ที่สุดหรือรองลงมาจากค่าเช่าหรือค่าผ่อนอาคารเสมอ

โรงแรมเล็กจำเป็นต้องทำ revenue management ไหม

จำเป็นมากกว่าโรงแรมใหญ่ด้วยซ้ำ เพราะโครงสร้างต้นทุนของโรงแรมเล็กเกือบทั้งหมดเป็นต้นทุนคงที่ ทำให้รายได้ต่อห้องเป็นตัวแปรเดียวที่ขยับได้จริง ทุกบาทที่เพิ่มจาก ADR จึงไหลลงเป็นกำไรเกือบเต็มจำนวน

ควรเริ่มจากลดต้นทุนหรือเพิ่มราคาก่อน

ในโรงแรมที่เปิดดำเนินการแล้ว การเพิ่มราคาให้ถูกจังหวะมักได้ผลเร็วกว่าและมีเพดานสูงกว่า เพราะการลดต้นทุนถึงจุดหนึ่งจะกระทบคุณภาพบริการ ซึ่งย้อนกลับมาทำให้ราคาที่ขายได้ลดลงตามไปอีกทอดหนึ่ง

ข้อมูลเกณฑ์ EIA อ้างอิงจาก สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โปรดตรวจสอบเกณฑ์ล่าสุดตามที่ตั้งโครงการก่อนตัดสินใจ